جمعه , ۱۹ آذر ۱۳۹۵
خانه » گردشگری » اشنای وعکس های دیده نشده از برج ازادی ایران
بریسا
خرید مانتو

اشنای وعکس های دیده نشده از برج ازادی ایران

اشنای وعکس های دیده نشده از برج ازادی ایران

برج آزادی یا شهیاد، در زمان پادشاهی محمد رضا شاه پهلوی به عنوان نماد پایتخت ساخته شد. طراح میدان شهیاد مهندس حسین امانت بود.

میدان آزادی در بخش غربی تهران جای گرفته‌است و مسافرانی که از فرودگاه مهرآباد و از بزرگراه لشگری  به تهران وارد می‌شوند، به عنوان نخستین نماد شهری، با این میدان و بنای ویژه آن روبرو می‌شوند. این میدان به شکل بیضی ساخته شده‌است که در مرکز آن برج آزادی قرار گرفته‌است و در حاشیه‌ی آن دو مسیر سواره‌رو که در برخی از بخش‌ها به صورت زیرگذر ساخته‌شده، قرار گرفته‌است. در فضای میان بنای برج آزادی و مسیرهای پیرامون میدان نیز باغچه‌های چمن‌کاری شده به صورت شش ضلعی ساخته شده‌است.

میدان آزادی با مساحت ۵۰٬۰۰۰ مترمربع پس از میدان نقش جهان با مساحت ۸۹٬۶۰۰ مترمربع، بزرگ‌ترین میدان ایران است و برج آزادی، یکی از شناخته‌شده‌ترین نمادهای تهران، با بلندای چهل و هشت متر در میان آن جای گرفته است.

برج ازادی

برج ازادی

اشنای وعکس های دیده نشده از برج ازادی ایران

تحلیل هندسی تناسبات برج آن را کوتاه و تنومند نشان می‌دهد. در واقع اگر برج بلندتر می بود و اگر سه دایره افقی با دایره‌های عمودی هم‌سان بودند، قطعاً اوج‌گیری برج بیشتر القا می‌شد و دیگر همچون هیکلی بدون سر و گردن به نظر نمی‌رسید. اما به هرحال، ارتفاع ۴۵ متری برج که به دلیل نزدیکی به فرودگاه به طرح امانت تحمیل شده بود، او را محدود می‌کرد. بنابراین آنچه را که در ارتفاع نمی‌توانست به‌دست آورد، با گسترش افقی ستون‌ها و عظمت شکل‌های توخالی قسمت پایین جبران کرد

برج ازادی

برج ازادی

اشنای وعکس های دیده نشده از برج ازادی ایران

نقشه برج ازادی ایران

برج ازادی

برج ازادی

اشنای وعکس های دیده نشده از برج ازادی ایران

طرح  معماريرج شهياد

براي درك معماري برج شهياد، بايد نگاهي به گرايش هنري رايج درايرانِ سالهاي ۱۳۳۰-۱۳۴۰ بياندازيم، كه با آزادي نسبي و رفت‌و آمد بسياري از ايراني‌ها به كشورهاي غربي همراه بود. در اين دوران، هنرمندان ايراني در واكنش به دانش و علوم در غرب، بر آن شده بودند كه با مخالفت با الگوهاي غربي و تأكيد بر ريشه‌هاي فرهنگي خود، به آثارشان هويت ملي تازه‌اي بخشند. هويت ملي ديگر نه صرفاً يك مسئلهء سياسي، بلكه زمينهء اصلي مباحثات هنري بود. و  معماري  آن دوران دو قطبي شد: ملي‌گراها (ناسيوناليست‌ها) در مقابل انترناسيوناليست‌ها قرار گرفتند كه در واقع پيشگامان جهاني شدن بودند. معماران شيفتهء تكنولوژي غرب و سبك بين‌المللي كه ميس ون در روهه آن را پايه‌گذاري كرده بود، ساختمان‌هايي از آهن و شيشه ساختند كه برج‌هاي نيويورك، يا در مقياسي كوچك‌تر، ويلا‌هاي سبك ريچارد نیوترا را تداعي مي‌كرد كه در آن دو دهه معمار مُد روز بود و از كارهايش تقليد مي‌شد. اما ملي‌گراها از گدار، سيرو، و جانشين آن‌ها، سيحون پيروي كردند.

برج ازادی

برج ازادی

اشنای وعکس های دیده نشده از برج ازادی ایران

طرح  معماريرج شهياد

ايدهء اصلي طرح، ۴ تاق، الگوي ازلي معماري ايراني است: چهار ستون افراشته كه با گنبدي چهار بخشي پوشانده مي‌شوند. در شهياد، ستون‌ها در سيستم پيچيده‌اي از خميدگي‌ها، تاب برمي‌دارند و بالا‌مي‌روند و در نهايت به محوطهء ميدان مانندي در بالا‌ترين نقطه مي‌رسند.

سابقهء اين مفهوم، در مقياسي كوچك‌تر در سردرِ ورودي دانشگاه تهران ديده مي‌شود كه كوروش فرزامي آن را در سال ۱۳۴۴ طراحي كرد و سال ۱۳۴۶ ساخته شد.

جالب‌ترين نكته در مورد برج آن است كه بدون ستون‌هاي پايه يا ديوارهاي باربر طراحي شده و در واقع تنديس‌گونه‌اي متكي به خود است. مقياس برج مي‌توانست به راحتي آن را به نمونه‌اي از معماري خودكامه تبديل كند: چهار ستون/پشت‌بند، هر يك به ابعاد ۶۲ × ۴۲ متر قرص و محكم روي زمين قرار گرفته‌اند و مي‌چرخند تا كوچك‌تر شوند و بام را نگه دارند. خوشبختانه نوارهايي از كاشي فيروزه‌اي رنگ، تودهء بزرگ ستون‌ها را مي‌شكافند و به آن مقياسي انساني مي‌دهند. انحناهاي ظريفي كه اين نوارها روي ستونها به وجود مي‌آورند، اوج گرفتن به آسمان را القا مي‌كنند و نشان مي‌دهند كه آن‌ها هم بر اساس همان نظم رياضي نمودار قبلي محاسبه شده‌اند و شگفت اينكه اين دقت رياضي فوق‌العاده، به ايجاد نظمي چنين طبيعي و ارگانيك ‌انجاميده. اين رمز و راز اعداد در هندسهء اسلا‌مي است.

برج ازادی

برج ازادی

اشنای وعکس های دیده نشده از برج ازادی ایران

طرح  معماريرج شهياد

جالب‌ترين نكته در مورد برج آن است كه بدون ستون‌هاي پايه يا ديوارهاي باربر طراحي شده و در واقع تنديس‌گونه‌اي متكي به خود است. مقياس برج مي‌توانست به راحتي آن را به نمونه‌اي از معماري خودكامه تبديل كند: چهار ستون/پشت‌بند، هر يك به ابعاد ۶۲ × ۴۲ متر قرص و محكم روي زمين قرار گرفته‌اند و مي‌چرخند تا كوچك‌تر شوند و بام را نگه دارند. خوشبختانه نوارهايي از كاشي فيروزه‌اي رنگ، تودهء بزرگ ستون‌ها را مي‌شكافند و به آن مقياسي انساني مي‌دهند. انحناهاي ظريفي كه اين نوارها روي ستونها به وجود مي‌آورند، اوج گرفتن به آسمان را القا مي‌كنند و نشان مي‌دهند كه آن‌ها هم بر اساس همان نظم رياضي نمودار قبلي محاسبه شده‌اند و شگفت اينكه اين دقت رياضي فوق‌العاده، به ايجاد نظمي چنين طبيعي و ارگانيك ‌انجاميده. اين رمز و راز اعداد در هندسهء اسلا‌مي است.

برج ازادیاشنای وعکس های دیده نشده از برج ازادی ایران

مراسم افتتاحیه برج شهیاد

همهء رهبران جهان، رئيس‌جمهورها و پادشاهان، دانشمندان ايراني و بسياري از شخصيت‌ها به اين مراسم دعوت شده بودند و چون اغلب آن‌ها از فرودگاه مهرآباد وارد مي‌شدند، برج شهياد، مي‌بايست به عنوان دروازه ورودي شهر تهران عمل ‌كند و اگر معماري آن مي‌توانست مفهوم نمادين تاق پيروزي را كه مقرر شده بود به تمدن بزرگ منتهي شود، به مدعوين منتقل كند، تأثيري ماندگار بر آن‌ها مي‌گذاشت.

برج ازادی

برج ازادی

پيشينهء تاريخي  برج ازادی ایران

روياي شاه، كه به گمان خود مي‌توانست آن را عملي كند، بناي دوبارهء ايران در قالب تمدن بزرگ بود. اما اين رويا تا حدودي مبهم و ضد و نقيض مي‌نمود: او از يك سو مي‌خواست از نيروهاي ايران باستان كمك بگيرد، چون ادعاي جانشيني بلا‌فصل كوروش كبير را داشت، و از سوي ديگر براي تمدن بزرگ به دنبال الگوهايي همچون فرانسه و انگلستان بود. مقايسهء ايران با كشورهاي اروپاي غربي در دههء ۶۰ و ۷۰ ميلا‌دي، اشتباهي تاريخي و كاملا‌ً غيرواقع‌بينانه بود. اما روياهاي سلطنتي بيشتر وقت‌ها ماهيتاً دست نيافتني‌اند و براي عامهء مردم بيش از حد جاه‌طلبانه.

معماري، مهندسي و طراحي شهري، به عنوان عناصر ضروري براي تحقق اين روياي شاهانه، در دوران پهلوي دوم شكوفا شدند، اما همانند آن رويا، دچار دوگانگي بودند، از يك سو بر مدرنيسم پاي مي‌فشردند و از سوي ديگر به عظمت فرهنگ ايران باستان و ايران اسلا‌مي روي مي‌آوردند.

برج ازادی

برج ازادی

اشنای وعکس های دیده نشده از برج ازادی ایران

حسین امانت (زادهٔ ۱۳۲۱ خورشیدی) طراح و معمار و از بهاییان کانادایی-ایرانی است. خانوادهٔ پدرش اهل کاشان بودند و از طرف مادر نیمه همدانی -نیمه کاشانی است. حسین امانت دانش‌آموخته دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران است.

او معمار برج آزادی است که به مناسبت یادبود جشن‌های ۲۵۰۰ سالهٔ شاهنشاهی ایران و به عنوان نمادی از «ایران مدرن» و نشانی از «دروازه تمدن بزرگ» در سدهٔ بیستم ساخته شد و هم چنین آرشیتکت و طراح ساختمان‌های اولیهٔ دانشگاه صنعتی شریف و بسیاری از سازه‌های دیگر در ایران و جهان است.

پس از پروژهٔ پیروزمندانهٔ برج آزادی که تا پیش از انقلاب برج شهیاد نامیده می‌شد و دانشگاه صنعتی  (شریف)، نظارت و سرپرستی ساخت موزه بزرگ پاسارگاد در نزدیکی آرامگاه کوروش کبیر به او واگذار شد. امانت هم چنین معمار و طراح شماری چند از مراکز صنایع دستی، مدرسه، کتابخانه و حتی یک شهرک تفریحاتی در ساحل دریای خزر بوده‌است. او بعدها با گسترش کار خویش بناهایی در بیرون از کشور را نیز طراحی نمود، از آن دست، بنای سفارت ایران در شهر پکن، پایتخت جمهوری خلق چین که متمایزترین سفارتخانه ناحیه دیپلماتیک در پکن است.

از دیگر سازه‌های طراحی شده به دست وی می‌توان به این موردها اشاره کرد:

ساختمان ابن سینا در دانشگاه صنعتی شریف  در سال ۱۳۵۴،
ساختمان سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ، کامل شده در سال ۱۳۶۳
ساختمان سفارت ایران در پکن
مرکز بهاییان در ویرجینیا آمریکا،
مرکز بهاییان در تگزاس آمریکا،
ساختمان مقر بیت العدل اعظم، از ساختمان‌های حول مقام اعلی، بارگاه باب در حیفا
دارالتبلیغ بین‌المللی از ساختمان‌های حول قوس مقام اعلی،
محفظه آثار بهایی از ساختمان‌های حول قوس مقام اعلی،
مشرق‌الاذکار در ساموآ

امانت دانش‌آموخته دانشگاه تهران است

برج ازادی

برج ازادی

ساخت  برج ازادی ایران

اين كه در دههء ۶۰ ميلا‌دي يك برنامهء كامپيوتري ابعاد و مكان دقيق هر سنگ نما را تعيين كند، كار خارق‌العاده‌اي بود. ۲۵ هزار قطعه سنگ در ۱۵ هزار اندازهء مختلف، از ۴۰ سانتي‌متر تا ۶ متر در نما به كار رفته است. برخي از آن‌ها خميده‌اند و بعضي نيستند.

ايرج حقيقي كه ناظر ساختماني پروژه بود، به ياد مي‌آورد كه مختصات دقيق X، Y و Z و جانمایی هر سنگ را مي‌دانسته است. كنار هم چيدن اين سنگ‌ها، خود معمايي بوده است‌:مشابه جورچینی سه بعدی. مهندسان سازه پروژه از شركت معتبر Arup rOve و شركا و مايكل دانكن سرپرست پروژه بود. ابتكار ديگري كه در ساختمان به كار گرفته شد، اين بود كه پوشش سنگي روكار به عنوان قالب بتن‌ريزي، كه در داخل بنا نمايان بود، عمل مي‌كرد. ضخامت سنگ‌ها از ۷ تا ۲۷ سانتي‌متر متغير بود.

چرخش ستون/پشت‌بند، بر طبق اصول دقيق رياضي طراحي شده و به گونه‌اي نظم طبيعي يا ارگانيك دست مي‌يابد. اين نبوغ معماري ايراني است كه در بسياري از شاهكارهاي گذشته به چشم مي‌خورد و به گفتهء برخي معماران معاصر، فقط كارهاي سيحون توانسته‌اند به اين برتري ساختاري دست يابند.

برج ازادی

برج ازادی

اشنای وعکس های دیده نشده از برج ازادی ایران

طراحي كاشي‌كاري با الهام از دم طاووس، كار حسين امانت است و نمونه‌هاي آن را، پيش از كار سيحون، مي‌توان در كاشي‌كاري‌هاي مسجد وكيل شيراز ديد.

برج ازادی

برج ازادی

اشنای وعکس های دیده نشده از برج ازادی ایران

در دهم شهريور ۱۳۴۵، آگهي مسابقه در ستون كوچكي در روزنامه ی اطلا‌عات چاپ شد. شركت در اين مسابقه براي همه ی معماران آزاد بود.

برج ازادی

برج ازادی

اشنای وعکس های دیده نشده از برج ازادی ایران

برج ازادی

برج ازادی

سه اسکیس صدری برای برج شهیاد

برج ازادی

برج ازادی

طرح منوشان زنگنه و دیگران برای برج شهیاد

برج ازادی

برج ازادی

طرح اولیه امانت

متأسفانه از اسكيس‌هاي اوليهء امانت براي مسابقه، به جز يك طرح كوچك چيزي باقي نمانده  بنابراين امروز مشكل مي‌توان روند طراحي را، از ايدهء اوليه تا شكل نهايي پيگيري كرد.

برج ازادی

برج ازادی

طرح سقف مسجد شیخ لطف اله پلان میدان شهیاد
نقشهء ميدان دقيقاً از سقف مسجد شيخ‌لطف‌الله اقتباس شده، فقط به جاي يك دايره، در اينجا دو بخش از دو بيضي با كانون‌هاي متفاوت وجود دارند.

برج ازادی

برج ازادی

طاق کسری نمای شرقی غربی

نماهاي شمالي- جنوبي و شرقي- غربي كاملا‌ً متفاوت‌اند. در محور شرقي- غربي كه محور اصلي از فرودگاه به شهر است، گشودگي تاق نما كاملا‌ً سخاوتمندانه و با الهام از تاق كسري كه دروازهء ورودي كاخ تيسفون ساساني بوده، به شكل تاق سهمي طراحي شده، با اين تفاوت كه تاق نماي شهياد در رسيدن به زمين عريض‌تر مي‌شود.

در بالا‌ي تاق ساساني يك قوس نيمه جناغي هست كه در نماي شمالي- جنوبي هم تكرار شده است. اما نكتهء جالب در مورد اين تاق، كه در معماري اسلا‌مي سابقه ندارد، اين است كه كناره‌هاي تاق دررسيدن به زمين عريض‌تر مي‌شوند. سطح بين اين دو تاق نما، متشكل از رديف لوزي‌هاي تورفته، يادآور طرح سيحون براي آرامگاه كمال‌المك است.

نماي شمالي- جنوبي، كشيده‌تر و با تاق نماي كوچك‌تر، يادآور معماري سلجوقي است، اما هيچ نمونه‌اي از آن در معماري اسلا‌مي ديده نشده، چون دررسيدن به زمين عريض‌تر مي‌شود.

برج ازادی

برج ازادی

اشنای وعکس های دیده نشده از برج ازادی ایران

برج ازادی

برج ازادی

اشنای وعکس های دیده نشده از برج ازادی ایران

پلان معکوس سقف در تراز  ۳۳                                                                                     الگوی سقف در تراز ۳۳

برج ازادی

برج ازادی

 اشنای وعکس های دیده نشده از برج ازادی ایران

و بالا‌خره، طراحي پنجره‌هاي بالا‌ي بنا، يادآور برج‌هاي سلجوقي يا غزنوي است، و اغلب با برج طغرل مقايسه شده است. وجود پنجره را به قداست عدد ۹ در بهاییت نسبت داده اند، گرچه امانت می گوید که این تصمیم صرفا براساس زیبایی شناسی گرفته شده است.

برج طغرل

برج ازادی

برج ازادی

الگوی تیپ برش سنگ

برج ازادی

برج ازادی

يك نوآوري فني ديگر، به‌خصوص براي آن دوران و در ايران، استفاده از بتن نمايان با رنگ‌ها و بافت‌هاي گوناگون براي پوستهء داخلي بنا بود. درمقايسه با جريان غالب معماري آن دوره در غرب، كه از بتن نمايان در نماي بيروني استفاده مي‌شد، اين كار، با ارزش و مبتكرانه بود. در اينجا تصويري از۷ طرح و رنگ مختلف بتن را مي‌بينيد:

برج ازادی

برج ازادی

اشنای وعکس های دیده نشده از برج ازادی ایران

لطفا ما رو از نظراتتون اگاه سازید. با تشکر

آمین

یک نظر

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*